امروزه رشد روزافزون فناوری اطلاعات در تمام مراحل زندگی انسانها بخوبی قابل نمایان است. سرعت بالای این صنعت و میزان و سطح گسترش آن بطور چشمگیری افزایش یافته و اغلب حوزه های مختلف زندگی انسانها را در بر گرفته است کمتر کسی را میتوان یافت که در زندگی روزمره خود حداقل یکبار از این فناوریهای استفاده نکرده باشد. از شروع روز با اعلام زمان پایان شب توسط تلفن همراه گرفته تا مراجعه به بانکهای مختلف و استفاده از خدمات عمومی مانند تلفن ، کتابخانه های دیجیتالی ، فرمهای ورود اطلاعات درخواستی در اینترنت و.. همواره با این فناوریها درگیر هستیم.
غالبا چهار دسته از دلایل را میتوان ذکر کرد که ممکن است انگیزه ی دستیابی به درکی از فناوری اطلاعات باشند: 1- شخصی، 2- کاری، 3- آموزشی و 4- اجتماعی.
گذشته از دلایل شخصی آموزشی و اجتماعی ، در مراکزکاری، امروزه فناوری اطلاعات بیش از پیش همه گیر شده است. اگر کشور درصدد باشد که بیشترین بهره را از سرمایه گذاریهای خود در فناوری اطلاعات ببرد، نوعی اشتراک نیروی کار لازم است که قابلیت استفاده ی مناسب از فناوری اطلاعات را داشته باشد. روشن است که افرادی که با اطلاعات و دانش کار میکنند ( اصطلاحا دانشکاران «knowledge workers» ) باید با فناوریهای اطلاعاتی معمول اداری آشنا باشند.
در این میان کشور ما با داشتن بیشترین موسسات خدمات رسان دولتی می طلبد که مدیران مربوطه آشنایی کاملی با این صنعت و راههای استفاده آن برای ارائه خدمات مناسب به مردم داشته باشند. از طرفی رشد فناوری اطلاعات در جامعه امروز حرکت از جامعه صنعتی به سمت جامعه اطلاعاتی را رقم زده و این موضوع که در این میان دولتها چه نقشی می توانند ایفا کنند که هم بتوانند پاسخ مناسبی برای ارائه خدمات به مشتریان خود داشته باشند و هم از تراکم کارها کاسته و همچنین اینکه چگونه میتوانند سطح تصدی گری خود را کاهش داده و به سمت سیاست گذاری هایی کلان حرکت نمایند همواره یکی از دغدغه های اصلی مدیران در سطح سازمانهای دولتی گردیده است.
از طرف دیگر این مهم در کشور ما بعلت داشتن بیشترین بدنه دولتی بسیار مشهود و قابل تعمل است اگر چه دولت در این زمینه قدمهای اولیه را بخوبی برداشته است ولیکن عدم آشنایی اغلب مدیران با مقوله فناوری اطلاعات و نحوه و میزان استفاده از آن در سطح سازمانهای خود باعث شکاف عمیقی بین هدف گذاری های انجام شده و وضعیت فعلی گردیده است.
بعنوان نمونه میتوان به ابلاغ مصوبه هیئت دولت در سال 1386 در خصوص الزام دستگاههای اجرایی دولتی و غیر دولتی مبنی بر ارائه خدمات در فضای الکترونیکی توسط معاون اول رئیس جمهوری اشاره کرد.
“ …همچنین تمامی دستگاههای اجرایی موظفند با هدف کاهش تعداد مراجعات متقاضیان تا اول آذر ماه ? ????فرآیندهای کاری خود شامل مقررات، آییننامهها، دستورالعملها، رویهها و غیره را به گونهای اصلاح کنند که تعداد مراجعات حضوری برای دریافت هر خدمات حداقل ? ??درصد کاهش یابدبر این اساس و به منظور کاهش تقاضای سفر از طریق تجمیع عرضه خدمات و تسهیل دسترسی، دبیرخانه شورای عالی فناوری اطلاعات موظف شده است شرایطی را فراهم نماید که حداقل ده هزار دفتر پیشخوان خدمات در روستاها و حداقل هشت هزاردفتر پیشخوان خدمات درشهرها با توزیع مناسب(شامل دفاتر موجود ساماندهی شده) صرفا توسط بنگاههای متوسط و کوچک بخش غیر دولتی فعال شوند“ ([1] )
حال پس از گذشت چند سال از این مصوبه به نظر میرسد در خصوص اجرایی کردن این مصوبه کمترین فعالیت در سطح سازمانهای بعمل آمده است که با بررسی اندکی میتوان گفت شاید صرفا درصدی از آن تا کنون در کشور اجرایی شده است! اگر چه شروع این حرکت آغاز شده است ولیکن میزان دانش و دلبستگی مدیران موجود به استفاده از فناوری اطلاعات در سازمانها باید بهبود بخشیده شود و با آموزشهای اجرایی و عملی و استفاده از مدیران توانمند بتوان این قدم را برداشت. براستی آیا دولت در این نقش توانسته آنچه را که هدف قرار داده و به آن اعتقاد داشته است برآورده سازد یا خیر؟
با توجه به این نیاز و لزوم آشنایی مدیران با مفاهیم و کارکردهای فناوری اطلاعات در سازمانهای دولتی و نیاز به افزایش کارایی و اثر بخشی ( بهره وری) در آنها این موضوع را از زوایای مختلف بررسی و کم و کاستی ها و نقاط قوت و ضعف آنرا تشریح میکنم. تا بتوان به شفاف سازی نقش فناوری اطلاعات در ارائه خدمات مطلوب و با کیفیت و رشد سازمانها و کاهش مراجعات مردمی و سرعت ارائه خدمات و.. در اذهان مدیران بعنوان یاری برای مدیریت آنها پرداخت.